Positieve gezondheid betekent dat je breder kijkt naar gezond zijn. Het gaat niet alleen om ziek of niet ziek, maar om hoe jij je voelt in je lijf, in je hoofd en in je dagelijks leven. De Wereldgezondheidsorganisatie zegt al sinds 1948 dat gezondheid meer is dan geen ziekte hebben, en die visie wordt in recente rapporten uit 2023 opnieuw bevestigd. Positieve gezondheid sluit daar goed bij aan omdat het kijkt naar wat jij wel kunt in plaats van wat niet lukt.
Hoe is de term gezondheid ontstaan
De term komt van arts en onderzoeker Machteld Huber. Zij deed in 2011 onderzoek met patiënten, artsen en burgers en ontdekte dat mensen gezondheid vooral zien als kunnen omgaan met moeilijke momenten. In dat onderzoek staat dat gezondheid ook gaat over kracht en zelf keuzes kunnen maken, niet alleen over klachten. Daardoor past deze manier van kijken beter bij mensen die een aandoening hebben en toch een fijn en waardevol leven willen leiden.
De 6 onderdelen van positieve gezondheid
Positieve gezondheid bestaat uit zes onderdelen die samen een volledig beeld geven. Het
gaat om:
- Je lichaam: Dit gaat over hoe jij je mentaal voelt. Denk aan stress, rust, somberheid of blijheid. Je gevoelens bepalen hoe jij met lastige momenten omgaat en hoe stevig je staat.
- Je gevoelens: Dit gaat over wat jouw leven betekenis geeft. Dat kan werk zijn, mensen om je heen of iets dat jij belangrijk vindt. Als je weet wat bij jou past, voel je je sterker en meer in balans.
- Zingeving: Dit gaat over wat jouw leven betekenis geeft. Dat kan werk zijn, mensen om je heen of iets dat jij belangrijk vindt. Als je weet wat bij jou past, voel je je sterker en meer in balans.
- Kwaliteit van leven: Dit gaat over hoe tevreden jij bent met jouw leven. Het gaat om plezier, vrijheid, veiligheid en het gevoel dat je leven waardevol is.
- Contact met anderen: Dit gaat over relaties met familie, vrienden, collega’s en buren. Goede contacten geven steun, maken je blij en helpen je bij moeilijke momenten.
- Je dagelijks leven: Dit gaat over hoe jij je dag indeelt. Kun je doen wat je belangrijk vindt? Lukt het om werk, school, huishouden en ontspanning vol te houden? Als dat lukt voel je je sterker en zelfstandiger.
Deze zes onderdelen zijn opgesteld door het Institute for Positive Health in 2016 en worden sinds 2024 nog steeds veel gebruikt in zorg en welzijn. Ze helpen om op een eenvoudige manier te zien hoe het met jou gaat op verschillende gebieden.
Waarom het zo belangrijk is
Steeds meer Nederlanders leven met een chronische aandoening. Een klassieke kijk op gezondheid werkt dan minder goed. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu schreef in 2021 dat een brede kijk op gezondheid beter aansluit bij wat mensen echt nodig hebben. Ook het Institute for Positive Health liet in 2024 zien dat deze aanpak helpt bij gesprekken tussen inwoners en zorgverleners omdat het meer gaat over wat iemand belangrijk vindt.
Hoe het spinnenweb helpt
Veel mensen gebruiken het zogenaamde “spinnenweb” om hun eigen positieve gezondheid in kaart te brengen. Je geeft jezelf een cijfer op de zes onderdelen en ziet daarna in één overzicht hoe het met je gaat. Dit idee komt uit het onderzoek naar Mijn Positieve Gezondheid, dat sinds 2022 en 2023 veel wordt gebruikt in zorg en welzijn. Het spinnenweb geeft geen oordeel, maar helpt jou om te ontdekken waar je ruimte ziet voor verandering.
Positieve gezondheid in de praktijk
Zorgverleners en gemeenten gebruiken deze kijk steeds vaker in gesprekken. Uit pilots van het Institute for Positive Health tussen 2019 en 2021 blijkt dat mensen zich meer gehoord voelen wanneer het gesprek breder gaat dan alleen klachten. Onderzoek van Hogeschool Saxion uit 2024 laat zien dat dit model professionals helpt om beter aan te sluiten bij iemands eigen doelen. Daardoor wordt samen beslissen makkelijker en persoonlijker.
Wat het voor jou betekent
Positieve gezondheid helpt je om op een rustige manier naar jezelf te kijken. Je ontdekt misschien dat je lichamelijk niet helemaal fit bent, maar dat je wel veel steun hebt van anderen. Of dat je soms stress hebt, maar wel veel plezier haalt uit werk of vrijwilligerswerk. Volgens de kennisagenda van het Institute for Positive Health uit 2024 helpt deze manier van denken mensen om meer regie te krijgen. Daardoor kun je stap voor stap werken aan een leven dat beter bij jou past.
Redactie
