De meeste kinderen zeggen hun eerste woordje rond hun eerste verjaardag. Gemiddeld is dat op 12 maanden, maar er zijn grote verschillen: het ene kind begint al vroeger, het andere pas rond 18 maanden. Wanneer kinderen beginnen met praten hangt van veel factoren af, en dat is volkomen normaal. Leren praten gaat net als lopen: ieder kind doet het in zijn eigen tempo.
Al vóór het eerste woordje: de beginfase
De taalontwikkeling begint al direct na de geboorte. Een pasgeboren baby huilt om iets duidelijk te maken en reageert op stemmen. In de eerste maanden gaat een baby brabbelen en allerlei klanken maken. Dit klinkt misschien nog niet als praten, maar het is een belangrijk begin.
Rond 6 maanden combineren baby’s klanken, zoals “babababa” of “mamama”. Ze letten goed op jouw mond als je praat. Dat is geen toeval: ze zijn volop aan het oefenen en aan het leren begrijpen hoe taal werkt.
Het eerste woordje: wanneer is dat?
Gemiddeld zegt een kind zijn eerste woordje rond de 12 maanden. Maar de verschillen zijn groot. Sommige kinderen beginnen al rond 10 maanden, anderen pas rond 18 maanden. Beide kunnen heel normaal zijn. Een eerste woordje is een echt woordje met een betekenis, zoals “mama”, “papa” of “nee”.
Rond de leeftijd van 18 maanden hebben de meeste kinderen een woordenschat van ongeveer 10 tot 50 woorden. Daarna groeit het snel. Veel kinderen maken in deze periode ook een zogenoemde woordenschatexplosie door: in korte tijd leren ze veel nieuwe woorden tegelijk.
Twee-woordzinnen en echte zinnen
Vanaf ongeveer 18 maanden beginnen kinderen woordjes te combineren. Ze maken dan twee-woordzinnen, zoals “mama eten” of “fietsje rijden”. Dit is een grote stap, want het kind laat zien dat het begrijpt hoe woorden samenwerken.
Rond de leeftijd van 2 jaar worden die zinnen langer. Kinderen van 2 jaar zeggen gemiddeld zinnen van twee tot drie woorden. Rond hun derde verjaardag praten de meeste kinderen in echte zinnen en zijn vreemden hen goed te verstaan. Ze stellen vragen, vertellen kleine verhaaltjes en houden eenvoudige gesprekjes.
Wat stimuleert het praten?
Jij speelt een grote rol in de taalontwikkeling van je kind. Hoe meer je praat met je kind, hoe meer taal het hoort en opneemt. Je hoeft daarvoor niets speciaals te doen: gewoon praten bij wat je doet is al genoeg.
- Praat met je kind terwijl je hem of haar aankleedt, voert of in bad doet.
- Benoem wat je ziet en doet: “Nu trekken we je jas aan” of “Kijk, een hond!”
- Lees voor, ook als je kind nog heel jong is. Plaatjesboeken werken goed.
- Reageer op geluiden en gebabbel. Als je kind iets zegt, reageer dan.
- Zet niet te veel achtergrondlawaai aan, zoals de televisie. Dat maakt het moeilijker om taal te leren.
- Geef je kind de tijd om te antwoorden. Wacht rustig af.
Wanneer moet je je zorgen maken?
Er is een grote bandbreedte in wat normaal is. Toch zijn er signalen waarbij het verstandig is om een professional in te schakelen, zoals de huisarts, het consultatiebureau of een logopedist.
Let op als je kind op 12 maanden nog niet brabbelt of reageert op zijn naam. Ook als een kind op 18 maanden nog geen woordjes zegt, of op 2 jaar nog geen woordjes combineert, is het goed om dit te bespreken. Hetzelfde geldt als je kind duidelijk minder begrijpt dan leeftijdsgenootjes, of als je merkt dat het praten plotseling stopt of terugloopt.
Een taalachterstand is moeilijker in te halen als je er laat bij bent. Eén op de vijf kinderen start op de basisschool al met een achterstand. Vroeg signaleren en hulp zoeken maakt een groot verschil.
Meertalige kinderen: duurt het langer?
Kinderen die opgroeien met meer dan één taal leren twee taalsystemen tegelijk. Dat kan er soms voor zorgen dat ze in elke afzonderlijke taal minder woorden kennen dan eentalige leeftijdsgenootjes. Maar de totale woordenschat is vergelijkbaar. Meertalig opgroeien vertraagt de taalontwikkeling niet. Het is juist waardevol, ook al lijkt het soms even wat trager te gaan.
Veelgestelde vragen
Mijn kind is 2 jaar en zegt maar een paar woordjes. Is dat erg?
Als een kind van 2 jaar nog maar weinig woordjes zegt en ze ook niet combineert, is het verstandig om dat te bespreken met het consultatiebureau of de huisarts. Dat is geen reden tot paniek, maar vroeg advies vragen helpt om een eventuele achterstand tijdig aan te pakken.
Begrijpt mijn baby al wat ik zeg vóór het eerste woordje?
Ja, kinderen begrijpen taal al eerder dan ze hem kunnen spreken. Rond 9 maanden reageren veel baby’s al op hun eigen naam en begrijpen ze eenvoudige woorden zoals “nee” of “dag”. Praten met je baby heeft dus al vroeg zin, ook als het antwoord nog alleen gebabbel is.
Helpt meer televisie kijken bij het leren praten?
Televisie helpt niet bij het leren praten, zeker niet bij jonge kinderen. Taal leren gaat het best via echte gesprekjes en wisselwerking met een volwassene. Achtergrondlawaai van een televisie kan het leerproces juist vertragen.
Heeft het zin om een logopedist in te schakelen?
Als je je zorgen maakt over de spraak- of taalontwikkeling van je kind, is een logopedist een goede stap. Een logopedist kan beoordelen of de ontwikkeling goed verloopt en geeft concrete tips of begeleiding. Je kunt hiervoor ook eerst terecht bij het consultatiebureau of de huisarts.
Joost
